Mechanizmy obronne

Mechanizmy obronne w pigułce

Mechanizmy obronne w pigułce

Czym są mechanizmy obronne?

Definicja

Mechanizm obronny – zachowania, myśli i uczucia, które pojawiają się w sytuacji psychicznego zagrożenia. Pozwalają unikać sytuacji stresujących oraz wzbudzających lęk (J. Winsanley, 2008).

Rodzaje mechanizmów obronnych

Racjonalizacja

Odnajdywanie samooszukujących się powodów nieakceptowanych zachowań i myśli.

Słodkie Cytryny

Odnajdywanie pozytywnych cech sytuacji, z której obiektywnie nie jesteśmy zadowoleni (np. porażek).

Kwaśne Winogrona

Odnajdywanie negatywnych cech sytuacji lub obiektu, którego nie możemy zdobyć.

Intelektualizacja

Intelektualne wyjaśnienie pojawiających się negatywnych, niechcianych impulsów, które pozwala na odcięcie wywoływanych przez nie uczuć.

Wyparcie

Proces usuwania ze świadomości lub blokowania myśli i wyobrażeń wzbudzających lęk, poczucie winy lub całych bolesnych wspomnień.

Tłumienie

Odsuwanie od świadomości (ale nie usuwanie) myśli i impulsów budzących przykre emocje.

Zaprzeczenie

Przekonanie lub udawanie, że sytuacja zagrażająca (wzbudzająca lęk, poczucie winy, złość) tak naprawdę się nie wydarzyła lub nie dzieje.

Projekcja

Przypisywanie własnych nieakceptowanych cech i myśli innym osobom.

Przemieszczenie

Przekierowanie myśli, uczuć i zachowań wywołanych przez jedną osobę lub zjawisko na inny, mniej zagrażający obiekt.

Substytucja

Zastępowanie nieosiągalnych celów czymś łatwiejszym do osiągnięcia.

Sublimacja

Zastąpienie myśli i zachowań niepożądanych innymi, bardziej akceptowanymi społecznie. Odmiana substytucji.

Kompensacja

Rekompensowanie sobie braku biegłości w jednej dziennie dążąc do sprawności w innej lub wynagradzanie sobie braków czegoś poprzez dostarczenie sobie innej przyjemności.

Regresja

Cofnięcie się jednostki do wcześniejszych, zazwyczaj dziecinnych, sposobów myślenia i zachowania.

Anulowanie/Odczynienie

Usunięcie lub pomniejszenie znaczenia wykonanej negatywnej czynności poprzez próbę odkupienia swoich win.

Umartwienie

Zaprzestanie wszelkich działania sprawiających przyjemność lub rozpoczęcie zadań wymagających w celu opanowania niechcianych impulsów, zwłaszcza seksualnych.

Reakcja Upozorowana

Zastąpienie realnie odczuwanych uczuć lub impulsów poprzez odczucia zupełnie przeciwne.

Humor

Użycie poczucia humoru do zdystansowania się od sytuacji, ale nie "żartowanie", które odwraca uwagę od problemu.

Identyfikacja

Próba upodobnienia się do kogoś podziwianego, aby zmniejszyć swoje poczucie niższości.

Altruistyczne Wyrzeczenie

Zaspokajanie cudzych potrzeb kosztem własnego poświęcenia w celu pośredniego odczucia, jakby ta potrzeba była spełniona nam samym.

Zwrócenie się przeciwko sobie

Skierowanie na siebie agresywnych impulsów, szczególnie jeśli obiekt, który je wywołał, postrzegany jest, jako silniejszy lub ambiwalentny (jednocześnie wzbudza złość i miłość).

Somatyczacja

Objawianie się tłumionych emocji poprzez fizyczne objawy.

Przykłady

Racjonalizacja

Zasłanianie się brakiem czasu lub możliwości. Rodzic, który stosuje agresję, może twierdzić, że robi to dla dobra dziecka.

Słodkie Cytryny

Stwierdzenie, że nagroda za drugie miejsce była lepsza niż ta za pierwsze miejsce. Znajdowanie zalet pracy w firmie, która nas przyjęła, chociaż liczyliśmy na inną posadę.

Kwaśne Winogrona

Znajdowanie wad pracy w firmie, która nas nie przyjęła. Podkreślanie wad studiowania na kierunku, na który się nie dostaliśmy.

Intelektualizacja

W obliczu pojawiającej się złości na rodziców za zaniedbywanie dziecko może tłumaczyć ich brakiem odpowiedniej wiedzy lub przygotowania do rodzicielstwa.

Wyparcie

Zapominanie terminów zdarzeń zagrażających, np. egzaminu, wizyty u lekarza. Niemożność przypomnienia sobie dnia, w którym wydarzyło się coś strasznego.

Tłumienie

Odsuwanie przykrych myśli alkoholem lub wykonywaniem zajęć, które są bardzo pochłaniające myśli, np. pracuję dużo "żeby nie myśleć" albo "pomyślę o tym kiedy indziej".

Zaprzeczenie

Przekonanie, że nas nie dotyczą negatywne konsekwencje, które spotykają innych, np. powtarzanie sobie, że nie będziemy mieli tremy przed wystąpieniem.

Projekcja

Zauważanie i podkreślanie tego, że ktoś obgaduje innych, dlatego że często sami kogoś obgadujemy albo tylko mamy na to ochotę. Twierdzenie, że komuś się podobamy, bo on nam się podoba.

Przemieszczenie

Wyładowywanie złości związanej z pracą lub studiami, lub innymi stresującymi sytuacjami na najbliższych poprzez np. krzyczenie z najmniejszego powodu lub nadmierną wrażliwość.

Substytucja

Ktoś chciał zostać inżynierem, ale nie idzie mu nauka i postanawia zostać majsterkowiczem.

Sublimacja

Osoba, która lubi widok krwi, zostaje chirurgiem. Kiedy ktoś czuje rosnące pożądanie do kogoś spoza związku, może zwiększyć częstotliwość stosunków z partnerem, żeby rozładować napięcie seksualne.

Kompensacja

Jedzenie słodyczy, kiedy jest nam smutno albo próba zastąpienia niskiej samooceny wielkimi osiągnięciami.

Regresja

Nadmierne domaganie się uwagi, płaczliwość i potrzeba bliskości, bycia kochanym, która pojawia się w sytuacjach natłoku smutku.

Anulowanie/Odczynienie

Bardzo częste podczas przemocy domowej, gdzie po dużym akcie przemocy ze strony sprawcy, rozpoczyna się "miesiąc miodowy" podczas którego sprawca jest miły, kochany, wręcza prezenty by umniejszyć swoją winę.

Umartwienie

Częste w okresie dojrzewania, np. intensywne treningi lub dieta, jako forma zastępcza rozładowania lub stłumienia napięcia seksualnego.

Reakcja Upozorowana

Pokazywanie radości w pracy, mimo że w środku gotujemy się ze złości na reakcje szefa, bo nie chcemy, żeby nas zwolnił.

Humor

Zażartowanie z tego, że jest się bardzo poważnym w kłótni i spokojne wrócenie do tematu.

Identyfikacja

Upodabnianie się do swoich idoli, ale również osoby najpopularniejszej w szkole lub autorytetu, zarówno pod względem wyglądu, jak i zachowania.

Altruistyczne Wyrzeczenie

Pocieszanie kogoś w potrzebie, kiedy samemu potrzebuje się pocieszenia. Pomoc wolontaryjna w hospicjum w ramach zaspokojenia własnej potrzeby uwagi i kontaktu.

Zwrócenie się przeciwko sobie

Podstawowy mechanizm samouszkodzeń i samoobwiniania się, np. złość na partnera kierujemy na siebie, twierdząc, że to nasza wina.

Somatyzacja

Ból brzucha przed stresującą sytuacją, np. sprawdzianem, spotkaniem z szefem itd.

Po co używamy mechanizmów ochronnych? - Funkcje

Tak jak mówi sama nazwa, mechanizmy te bronią nas (szczególnie samoocenę, ale również nastrój) przed zagrażającymi sytuacjami z zewnątrz. Pojawiają się one zawsze w sytuacji, kiedy coś miałoby spowodować spadek samooceny, czyli ogólnego mniemania o sobie. Takie zdarzenia zazwyczaj wywołują w nas lęk – np. pragnienia, które wydają nam się dziwne albo sytuacje nowe, które narażają nas na porażkę, albo wyrzuty sumienia – np. złość, którą czujemy skierowaną na innych albo pożądanie, kiedy jesteśmy w związku z kimś innym. 

Reakcje obronne służą również do zachowania stanu rzeczy takim, jakim jest. Nie lubimy zmian, a już na pewno nikt nie lubi zmian na gorsze. Mechanizmy te działają w taki sposób, że jeżeli myślimy lub chcemy zrobić coś, co zagrażałoby zmianą, przekierowują one nasze działania i myśli, np. reakcja upozorowana może bronić przed startą pracy a sublimacja przed rozbiciem małżeństwa. Czasami nie jest to funkcja pożądana, bo blokuje nas w działaniu, np. racjonalizacja i gorzkie winogrona mogą powstrzymywać nas przed podjęciem nowych działań, w tym zmianą pracy czy kierunku studiów. 

Warto też pamiętać, że poprzez chronienie nas przed przykrymi emocjami, mechanizmy ochronne są jednym ze sposobów naturalnego radzenia sobie ze stresem i przede wszystkim ograniczają one nasze zachowania impulsywne, sprawiając, że zachowujemy się zgodnie ze społecznymi i własnymi wewnętrznymi normami, a więc odpowiadają w dużej mierze za przystosowanie społeczne.

Czy mechanizmy obronne sa złe?

Nie, chyba że ich nadużywamy. Mechanizmy obronne są dla nas dobre. To mali przyjaciele, którzy dbają o nasze poczucie bezpieczeństwa, własnej wartości i dobre samopoczucie. Pozwalają nam utrzymać dobre zdanie na swój temat i łatwiej znosić porażki. Są niesamowicie przydatne, w sytuacjach bardzo zagrażających, na które nie mamy wpływu (szczególnie w młodszych latach życia). 

Jednak nic nie jest trucizną i wszystko jest trucizną w zależności od dawki. Czasami mechanizmy obronne mogą być tak silne, że blokują nasz rozwój, a co za tym idzie ograniczają nasze szanse na sukces. Wtedy warto jest je znać, rozpoznać i uświadomić sobie, że nasze wymówki i usprawiedliwienia to nic innego, jak mechanizmy obronne, które próbują nas chronić. Przed czym? Czego się boimy? Co najgorszego może się zdarzyć? Co możemy zrobić, kiedy to się zdarzy? Co nas blokuje? Jak się tego pozbyć? Odpowiedź na te pytania może zmniejszyć lęk, a im mniej się boimy, tym słabsze są nasze mechanizmy obronne. Tak, jak mówi definicja – mechanizmy obronne pozwalają nam unikać różnych emocji, a  unikać to nie to samo, co radzić sobie. Poradzić sobie z emocją to nazwać ją, zaakceptować, przyznać się, że jest, pozwolić sobie ją czuć i przede wszystkim znaleźć jej źródło. Wiedza, rodzi zrozumienie, a zrozumienie rodzi akceptację i pozwala na zamianę ucieczki na działanie. Mechanizmy obronne często są ucieczką, która broni nas przed działaniem. Są dobre w krótkoterminowej perspektywie, ale ich nadużywanie sprawi, że donikąd nie dojdziemy. Jeśli używamy mechanizmów obronnych, znaczy, że coś nam przeszkadza. Stojąc w miejscu, będzie nam to przeszkadzało przez cały czas. To tak, jakby stać w deszczu i rozłożyć parasol. Ochroni nas przed deszczem. Może nie całkowicie i nie chroni przed zimnem i wilgocią, więc czy nie lepiej zauważyć, że to deszcz jest źródłem naszych problemów i schować się w ciepłym, suchym domu?

Czasami mechanizmy obronne mogą zawodzić w drugą stronę. Dzieje się tak np. w wyniku depresji lub nagłego doświadczenia ciężkich przeżyć, lub druzgoczącej porażki czy straty. W takich sytuacjach może brakować nam reakcji obronnych, a to skutkuje nasilaniem się lęku, smutku i samoobwinianiem się. W takim przypadku warto jest przypomnieć sobie listę mechanizmów obronnych i spróbować potraktować je jak tarczę przed tym, co jest dla nas trudne, spróbować znaleźć wytłumaczenie tego, co się zdarzyło z innej perspektywy. Mechanizmy obronne to nie tylko wymówki przed unikaniem czegoś czy usprawiedliwienia swoich win. To również szansa na znalezienie wyjaśnienia dla sytuacji trudnych i zrozumienie tego, co nas przytłacza. Pozwalają w ten sposób radzić sobie z trudnymi emocjami i sytuacjami, na które nie mamy wpływu. 

Ciekawostki

To wszystko, co dla Was dzisiaj mam.
Bądźcie dzielni i nie zasłaniajcie się mechanizmami obronnymi w każdej sytuacji!

Gabi

 

  •  “Psychologia” J. Noland White, Saundra K Ciccarelli, – jest to podręcznik (moim zdaniem) najlepszy jeśli chodzi o wstęp do psychologii. Przekazuje wszystkie podstawowe koncepcje w zwięzły i czytelny sposób. Przepełniony jest pięknymi ilustracjami, definicjami i mapami myśli ułatwiającymi zapamiętywanie. 
  •  “Wprowadzenie do psychologii osobowości” K. Oleś – z tej książki dowiedziałam się więcej niż z wykładów. Żałuję, że nie wszystkie podręczniki pisane są w ten sposób. Przestawia podstawowe koncepcje z wszystkich nurtów psychologii (psychoanalizy, behawioryzmu, egzystencjalizmu itd.). 
  • Klucz do psychologii” Julie Winstabley – jest to mały słowniczek zawierający wyjaśnienie wszystkich podstawowych terminów psychologicznych. Jedno z moich must have dla studentów psychologii. Łatwo można przypomnieć sobie koncepcje bez grzebania w notatkach i często ułatwia czytanie innych podręczników, szczególnie w pierwszych latach. Pozycja ciężko dostępna – polecam szukać na aukcjach. 
  • Szkoła bohaterek i bohaterów, czyli jak radzić sobie z życiem” Przemysław Starońmajstersztyk wśród psychologicznych poradników. Książka, którą po przeczytaniu chciałam wręczyć  wszystkim moim bliskim. Jedna z najlepszych pozycji opisujących podstawy psychologii i naszego funkcjonowania, jaką kiedykolwiek czytałam, a może nawet najlepsza! Niby poradnik dla młodzieży, a jednak tak mądry, przystępny i prosty  swoim geniuszu, że każdy znajdzie tam mnóstwo cennych wyjaśnień i wskazówek. 
  • Pakiet książek samorozwojowych – Asertywność i Pewność siebie, Cele i planowanie oraz zorganizuj się w 21 dni. Nic więcej do osiągania postawionych sobie celów nie potrzebujecie. 
  • Pakiet do rozpoczęcia przygody z Bullet Plannerem – książka, wzornik i Brush Lettering, czyli jak zacząć planować na własnych zasadach!
  • Charlie” – nie będę wam zdradzać, jaki mechanizm obronny jest tam pokazany, ale na pewno sami zgadniecie ;).
  • Siedem Dusz” – niezwykły rodzaj substytucji i zwrócenia się przeciwko sobie.
  • Ukryte Piękno” – tutaj możecie odkryć cały wachlarz mechanizmów obronnych, ale też pięknie pokazuje ich wartość i potrzebę istnienia. 
  • Tak naprawdę w każdym filmie i serialu możecie znaleźć masę mechanizmów obronnych, bo są ważną częścią codzienności. W ramach ćwiczenia możecie poszukać ich podczas oglądania Waszych ulubionych pozycji 😉

Przede wszystkim polecam tylko pozycje sprawdzone! To znaczy takie, które przeczytałam i uznałam za wartościowe.

Nie lecę tutaj w kulki i nie wklejam czego popadnie. Nie chcę marnować waszego czasu i pieniędzy, dlatego też dodaję krótki opis, czego dotyczy dana pozycja. 

Nie musisz od razu kupować książek – wiele z nich dostępnych jest w bibliotekach publicznych, możesz też zajrzeć do czytelni naukowych albo popytać znajomych 😉 

Kupując z linków, wspierasz moją działalność – w większości są to tzw. linki afiliacyjne, nie oznacza to, że ktoś zapłacił mi za umieszczenie ich na stronie, ale za każdą osobę, która kupi przedmioty z linku, dostanę kilka (zazwyczaj koło 5) procent zysków – to tak jakbyś postawił mi wirtualną herbatę! 

Jeżeli jednak wolisz skorzystać ze swoich sprawdzonych dostawców – nie krępuj się! Ja sama wiele razy wyszukiwałam różne przedmioty, byleby znaleźć je taniej! Takie uroki życia studenta 😉 

Zapisz się na Newsletter!

Nie bój się, nie zasypię twojej skrzynki codziennymi mailami. Maile wysyłam raz, na początku miesiąca, żeby dać znać, co zmienia się na blogu i jakie ciekawe treści na niego trafiły. W ten sposób masz pewność, że nic cennego Cię nie ominie. To trochę jak prenumerata magazynu psychologicznego 😉
* Pola Wymagane
Zobacz ostatnie wpisy
0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest
4 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
trackback

[…] Mechanizmy obronne w pigułce […]

trackback

[…] Mechanizmy obronne w pigułce […]

trackback

[…] wymówek i usprawiedliwień? ☑️Co to wszystko ma wspólnego z porażka i sukcesem? ⚠️ Przeczytaj 1 2 3 Next […]

trackback

[…] twoja samoocena wysunie potężną broń – mechanizmy obronne (więcej na ich temat piszę tutaj) i nie pozwoli Ci przyznać, że zapomniałeś złożyć prania, a twoje książki leżą […]

4
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x